مقاله
جاهای دیدنی اصفهان: با 7 جاذبه پنهان اصفهان آشنا شوید
به نصف جهان خوش آمدید! در کنار جاذبه های شاخص اصفهان که آوازه آنها به چهار گوشه عالم رسیده است، جاذبه های بی شمار دیگری در اصفهان وجود دارند که کمتر گردشگری از آنها اطلاع دارد و بخت بازدید از آنها را پیدا می کند. کاخ سرهنگ یکی از گنجینه های ارزشمند اصفهان است. در ادامه شما را با دیگر جاهای دیدنی اصفهان که کمتر شناخته شده است، آشنا می‌کنیم.
1.گشتی در جاهای دیدنی اصفهان: مناره چهل دختران
سال تأسیس: ۵۰۱ هجری قمری (دوره پادشاهی سلطان محمد بن ملکشاه سلجوقی)
اولین بنایی که به‌عنوان جاهای دیدنی اصفهان، معرفی می‌کنیم، مناره چهل دختران است. این مناره که با نام گارلند نیز شناخته می‌شود بنایی مربوط به سده ۶ هجری قمری است. این مناره، در واقع میل است. میل به مناره‌ای گفته می‌شود که از آن به عنوان مسیریاب استفاده می‌شده تا مسافران بتوانند به راحتی مسیر خود را پیدا کرده و دچار سردرگمی نشوند.
مناره چهل دختران دارای تزئینات آجری است. این مناره سه کتیبه تاریخی دارد. دو کتیبه به خط کوفی و یکی دیگر از آنها به خط نسخ نگاشته شده است. این مناره در محله جوباره اصفهان واقع شده و عنوان دومین مناره با قدمت تاریخی در ایران را دارد.
مناره چهل دختران متشکل از یک میله استوانه ای به ارتفاع ۲۴ متر و یک پایه 5 متری است که روی هم ۲۹ متر ارتفاع دارد.
جالب است بدایند که افراد محلی به این مناره گارلند می گویند. در اوایل قرن بیستم میلادی، مردی مسیحی در همسایگی این مناره سکونت داشته است. او یک مبلغین انگلیسی پروتستان به نام گارلند (J.L.Garland) بوده که کار رسمی او تبلیغ یهودیان اصفهان به آئین مسیحیت بوده است. وی زبان فارسی را به‌خوبی صحبت می‌کرده و مدتی طولانی در این محل ساکن بوده است. بر اثر تبلیغ او عده‌ای از یهودیان محل مسیحی شده‌اند. پس از مرگ گارلند او را در قبرستان ارامنه اصفهان دفن کرده‌اند.
روایت‌های جالبی درباره این بنا دهان به دهان منتقل شده است. گفته می‌شود که در بین اهالی اصفهان این باور رواج داشته که منار چهل دختران، بخت دختران را باز می کند. از این رو رسمی در گذشته رواج داشته به این شکل که دختران دم بخت مقداری گردو می‌خریدند و در پای و پله‌های این منار گردوها را شکسته و همراه کشمش به عابران و مردم تعارف می‌کردند تا بختشان برای ازدواج باز شود.
مناره چهل دختران در آدرس میدان قدس (طوقچی) اصفهان، خیابان سروش، خیابان صاحب الزمان واقع شده است.
2.عصارخانه شاهی
سال ساخت: 1021 هجری قمری
در ایران قدیم به آسیاب‌های خاصی که برای خرد کردن برخی مواد مثل زردچوبه و فلفل استفاده می‌شد، عصارخانه می‌گفتند. در واقع عصار خانه، محلی بوده که در آن فرایند عصاره گیری و روغن‌کشی دانه‌های روغنی انجام می‌شده است. شواهد به‌دست آمده نشان می‌دهد که در عصارخانه شاهی اصفهان، روغن کنجد، کرچک، بادام و دیگر دانه‌های روغنی استخراج می‌شده است.
عصارخانه شاهی اصفهان در زمان ساخت بازار بزرگ قیصریه، در یکی از راسته‌های آن و به دستور مستقیم شاه عباس اول ساخته شده است.
اگرچه عصارخانه شاهی در میدان نقش جهان و بازار قیصریه واقع شده است، اما حضور بناهای ارزشمند تاریخی در این میدان زیبا موجب شده است که کمتر به آن توجه شود. اما پیشنهاد ما این است که در لیست جاهای دیدنی اصفهان، آن را از قلم نیاندازید.
عصارخانه شاهی در میدان نقش جهان، جنب ورودی بازار قیصریه، بازار قنادها، بازار عصاری (پاساژ امین) قرار دارد.
3.گمشده‌ای در جاهای دیدنی اصفهان: سردر جورجیر
مربوط به دوره آل بویه (322-448 هجری قمری)
اگر شیفته بناهای تاریخی آجری هستید، سردر جورجیر یکی از جاهای دیدنی اصفهان است که از دیدن آن بسیار لذت می‌برید. این سردر در محله حکیم واقع شده است. بناهایی مذتفع و آجری با نقوشی چشمگیر که چشم هر بیننده‌ای را به دنبال خود می‌کشاند. این سردر زیبا متعلق به دوره سلجوقی است. سازه آن ثدمت بیشتری از از گنبد تاج‌الملک در مسجد جامع عتیق اصفهان دارد و به عنوان نمونه‌ای درخشان از هنر آجرکاری با سبک رازی از دوره سلجوقیان به دست ما رسیده است.
سردر جورجیر متعلق به مسجد «کافى‌‌الکفاه» (صاحب اسماعيل‌بن عباد از وزراى مشهور پادشاهان ديلمى در قرن چهارم هجرى قمري) است.
این سردر بزرگ و مرتفع در مرداد ماه سال 1335 از زیر دیوار کاهگلی که روی آن را پوشانده بود، بیرون آمد و مورد مرمت قرار گرفت. سردر جورجیر را تنها اثر تاریخی باقیمانده از دوران پایتختی اصفهان در دوران آل‌بویه می‌دانند.
نشانی سردر جورجیر: محله حکیم اصفهان، انتهای بازار رنگرزان، ضلع شمال غربی مسجد حکیم، رو‌به‌‌روی سقا‌خانه
4.کلیسای بیت اللحم
ساخت بنا: سال 1628 میلادی
کلیسای بیت لِحِم مقدس مربوط به دوره صفوی است و در آدرس خیابان نظرِ میانی، میدان جلفا واقع شده است. کلیسای بیت لحم از زیباترین جاهای دیدنی اصفهان و از بزرگترین کلیساهای موجود در این شهر است. این کلیسا بسیار نزدیک به کلیسای هاکوپ و کلیسای مریم مقدس و در شمال این دو کلیسا قرار دارد. بیت لحم در زمان حکومت صفویه و توسط شخصی به نام خواجه پطرس ولیجانیان بازرگان معروف دوران صفوی، بنا شده و مدفن وی و چند تن از اعضای خانواده اش نیز در حیاط کلیسا قرار دارد. خیابانی در محله جلفای اصفهان هم به نام خواجه‌پطرس نامگذاری شده است.
شاید برایتان جالب باشد که بدانید، کلیسای بیت لحم از نظر نقاشی‌ها و تزیینات داخلی و خارجی بنا، باشکوه‌ترین کلیسای اصفهان دانست. این گلیسا بزرگترین گنبد را در میان کلیساهای محله جلفای اصفهان به خود اختصاص داده است. تمامی این ویژگی های برجسته موجب شده است تا در مقاله‌ای در روزنامه دیلی تلگراف ( نوامبر ۲۰۱۶) به عنوان یکی از زیباترین کلیساهای جهان معرفی شود و در رتبه بیست‌و‌سوم قرار بگیرد.
کلیسای بیت لِحِم مقدس در خیابان نظر میانی، میدان جلفا بنا شده است.
5.موزه موسیقی اصفهان: جاهای دیدنی اصفهان را ببینید و بشنوید
با موزه موسیقی اصفهان آشنا شوید. جالب است بدانید که این موزه نخستین و تنها موزه موسیقی خصوصی موجود در کشور است. موزه موسیقی اصفهان در تاریخ ۱۱ آذر ۱۳۹۴، توسط مهرداد جیحونی و شهریار شکرانی ( از موسیقی‌دانان علاقه‌مند به موسیقی سنتی ایران)، تاسیس و بازگشایی شد. هدف از ساخت این موزه، آشنا کردن افراد با موسیقی اصیل ایرانی، آشنایی با سازهای محلی و نحوه ساخت آنها است. موزه موسیقی اصفهان دارای بخش‌های گوناگونی مانند تالار سازهای ملی، تالار سازهای محلی، گذر سرآهنگان، تالار سُل، کارگاه سازسازی، کافه و فروشگاه است.
در این موزه از ساعت 10 صبح تا 18 عصر هر ساعت یک اجرای زنده موسیقی برگزار می شود. از این رو پیشنهاد می کنیم که در بازدید از جاهای دیدنی اصفهان، این موزه را بگنجانید، چراکه تجربه بسیار جذابی برای آشنایی با موسیقی اصیل ایرانی می تواند باشد.
موزه موسیقی اصفهان در خیابان چهارباغ عباسی، ساختمان هشت بهشت، طبقه زیرزمین واقع شده است.
6.تیمچه ملک التجار
در بازار اصفهان و سایر شهرهای ایران به فضاهای سرپوشیده پهناوری که از ساختمان دو یا سه طبقه تشکیل شده، تیمچه گفته می‌شود. اگر سرای سرپوشیده بزرگ باشد به آن تیم و در صورتی که کوچک باشند، تیمچه گفته می‌شود. اغلب در تیمچه‌ها بازرگانان و فعالان حوزه کسب‌و‌کار مشغول به خرید‌و‌فروش، عمده فروشی، داد و ستد، کارهای دفتری و واطه‌گری هستند. به طور کلی واژه تیمچه و شیوه معماری آن، به دوران صفوی باز می‌گردد.
اما چرا این تیمچه در لیست جاهای دیدنی اصفهان قرار گرفته است؟ در میان تیمچه ملک التجار حوض زیبایی قرار گرفته که تمامی آنچه در سقف این تیمچه قرار دارد، در آن منعکس می‌شود و به همین دلیل بسیاری شیفته آن می‌شوند. تیمچه ملک اصفهان، زیباترین و شکوهمند‌ترین تیمچه در اصفهان است که به همت حاج محمد ابراهیم ملک التجار، تاجر خوشنام اصفهانی در اواخر دوره قاجار و در سال ۱۳۲۲ ساخته و به نام او نیز، نامگذاری شده است.
تیمچه ملک از سه قسمت تیمچه ملک، سرای ملک و بهاربند تشکیل شده است. تیمچه اصلی که با نام حوض اول شناخته می‌شود، دارای نقش‌های هشت گوش و دو طبقه است. معماری صحن تیمچه ملک به گونه‌ای است که ۱۰ حجره با اورسی‌های سه دری کنارهم قرار گرفته‌اند. این تیمچه از طریق یک راهروی شرقی به بازار اصفهان متصل می‌شود.
تیمچه ملک‌التجار بنایی متعلق به دوره قاجار است. این تیمچه زیبا در اصفهان، میدان نقش جهان، بازار دروازه اشرف قرار گرفته است.
7.کاخ سرهنگ گوهری پنهان در قلب اصفهان
کاخ سرهنگ اصفهان (خانه سرهنگ بخردی) از جاهای دیدنی اصفهان و یکی از گنجینه‌های پنهان تاریخ این شهر است. بنایی متعلق به دوران صفوی که محل اقامت خاندان حاج‌رسولیها بوده است. این بنای فاخر مجموعه شگرفی از تزیینات و گره‌چینی‌های ظریف چوبی، نقاشی‌های آبرنگی دیواری، گچ‌کاری، طلاکاری، مقرنس‌های قطاربندی و بسیاری از صنایع دستی دوره‌های مختلف صفوی، زندیه و قاجار را در خود جای داده است.
اقامت در این فضای شاهانه، تفرج در باغ زیبای آن و شنیدن صدای آب از فواره‌های حوض شما را به سفری در دل تاریخ می‌برد. تجربه‌ای اصیل و به یادماندنی که می‌تواند بهترین خاطرات شما را از سفر به اصفهان رقم بزند.
کاخ سرهنگ اصفهان پس از طی یک دوره چهارساله مرمت، در سال 1401 به عنوان هتل بوتیک شروع به فعالیت کرده است. همچنین علاوه بر فضای اقامتی، کافه مجموعه پذیرای شهروندان و مهمانان غیرمقیم نیز می‌باشد.
کاخ سرهنگ اصفهان در خیابان چهارباغ پایین، بین میدان شهدا و تختی، کوچه 20 قرار گرفته است.
کلام آخر
اصفهان شهری پر از شگفتی و زیبایی است. در گوشه گوشه این شهر نشانه‌هایی از تاریخ، هنر و فرهنگ مردم این سرزمین قابل مشاهده است. کافی است کوله‌بار کوچکی بردارید و قدم در راه بگذارید. خود راه بگویدت که چون باید رفت...